این
واژه در سینما ، ناظر بر شیوه به نمایش در آمدن اشیا و روابط فضایی آنها
با یکدیگر در سطح صاف و تخت پرده است ، به این معنی که تماشاگر باید دوری
و نزدیکی اشیا و فاصله آنها از یکدیگر را در تصویری که می بیند ، حس کند.
از آنجا که در سینما ، تصویر سه بعدی واقعی به تصویری دو بعدی بدل می شود
، فیلم ساز باید برای خلق توهم عمق صحنه و یک فضای سه بعدی ، مراقب پرسپکتیو باشد.
هر
بیننده ای که تصویری را بر پرده سینما می بیند ، در ذهن خود برای آن عمق
قائل می شود ، چون به این شیوه دیدن عادت کرده است ، اما فیلم ساز علاوه
بر آنکه می تواند روی تخیل تماشاگر حساب کند ، در ضمن باید بکوشد که توهم
عمق را در صحنه خلق کند و به آن حال و هوای واقعی بدهد.
پرسپکتیو صحنه و روابط فضایی اشیا عمدتا به عوامل زیر بستگی دارد :
فاصله دوربین از صحنه :
با توجه به فاصله دوربین از صحنه ، می توان پرسپکتیو صحنه را کم یا زیاد
کرد. از طرفی نیز ، دوربین متحرک در موازات شخصیت ها به صحنه عمق می بخشد
و در ضمن مستمرا چشم انداز تصویر و روابط فضایی اشیا را عوض می کند و به
این ترتیب نوعی پرسپکتیو تداومی ایجاد می کند.
نوع عدسی مورد استفاده :
فاصله کانونی عدسی
در پرسپکتیو تصویر بسیار موثر است. معمولا هر چه فاصله کانونی عدسی کمتر
باشد ، پرسپکتیو تصویر بیشتر و هر چه فاصله کانونی بیشتر باشد ، پرسپکتیو
کمتر می شود. عدسی های با فاصله کانونی کم ، اشیاء نزدیک را بزرگ تر و
اشیاء دور را کوچکتر نشان می دهند و این خود بسیار به پرسپکتیو تصویر کمک
می کند ، در حالی که عدسی های با فاصله کانونی زیاد ، اشیاء موجود در
فاصله های دور را بزرگ تر و لاجرم نزدیک تر نشان می دهند و در عین حال
اشیاء نزدیک را به عقب می کشند و به این ترتیب از پرسپکتیو تصویر می کاهند. همچنین ببینید :عدسی دوربین فیلم برداری
« دو نما از فیلم همشهری کین( 1941- Citizen Kane ) ، ساخته ارسن ولز. در این دو نما از عدسی با فاصله کانونی کم استفاده شده و پرسپکتیو تصویر را افزایش داده. »
میزان باز بودن دیافراگم :
بر اثر تجربه ثابت شده است ، هر چه دیافراگم دوربین بسته تر باشد ، پرسپکتیو تصویر بیشتر می شود.
میزان نور :
از
آنجا که نور زیاد سبب بسته شدن دیافراگم و درنتیجه افزایش پرسپکتیو می شود
، می توان آن را نیز به نوعی در تغییر پرسپکتیو موثر دانست. از طرفی نوع نورپردازی
تصویر ، می تواند به نوعی در فضاسازی سه بعدی اثر بگذارد ، برای مثال نور
پشتی سوژه را از پس زمینه جدا می کند و به این ترتیب در سه بعدی بودن
تصویر موثر واقع می شود.
چند نکته مهم در پرسپکتیو
• هر گاه زاویه تصویر مورد نظر بسته باشد ، یعنی یکی از نماهای کلوزاپ ، مدیوم کلوزاپ یا اکستریم کلوزاپ ، باید پرسپکتیو تصویر را کم
کرد. زیرا معمولا دلیل فیلم ساز برای استفاده از این گونه نماها ، جلب
توجه بیننده ، تنها به قسمتی از صحنه بوده و پرسپکتیو به این مسئله کمک می
کند و سبب برجسته سازی آن بخش می شود.
• هر گاه زاویه تصویر مورد نظر متوسط باشد برای مثال یکی از نماهای مدیوم شات و مدیوم لانگ شات ، باید پرسپکتیو صحنه را نیز متوسط انتخاب کرد تا هم سوژه و هم اندکی از اطراف ان دارای وضوح خوب و روابط فضایی قابل قبول باشند.
• هرگاه زاویه تصویر باز باشد مانند یکی از زوایای لانگ شات و اکستریم لانگ شات ، باید پرسپکتیو تصویر را زیاد کرد
، زیرا فیلم ساز به این دلیل از این نماها استفاده کرده که می خواسته توجه
بیننده را به تمام صحنه جلب کند ، بنابراین باید پرسپکتیو را زیاد کرد تا
همه عناصر موجود در قاب تصویر دارای وضوح خوب و ارتباط فضایی قابل قبول
باشند.